Cesc

Wat wordt de volgende stap van Ricardo Moniz?

Er zijn in Nederland weinig trainers met zo’n uitgesproken en duidelijke voetbalvisie als Ricardo Moniz. De geboren Rotterdammer staat al jarenlang bekend als aanhanger van de methode van Wiel Coerver. Het draait hierbij om het verwerven van volledige balbeheersing en het ‘meester over de situatie zijn’. Om dit te bereiken dienen er dagelijks honderden of zelfs duizenden balcontacten gemaakt te worden. Dit geldt echter niet alleen voor jeugdspelers; ook de senioren moeten om hun techniek te onderhouden nog dagelijks een aantal oefeningen herhalen.

Moniz paste dit bij al de clubs waar hij werkzaam was toe in de praktijk. Het is een veel voorkomende misvatting dat het hierbij gaat om trucs die niet functioneel zijn. Het gaat er juist om de bal op een goede manier aan te nemen en met bewegingen als de schaar, sleep of sidestep tegenstanders voorbij te spelen. Als je dat dag in dag uit oefent kan je volgens Moniz op een gegeven moment ‘elke muur slopen’. De bewondering voor de visionair Coerver en de door hem ontwikkelde oefenstof gaat ver bij de vele adepten die hij heeft in de voetbalwereld. Na het winnen van de dubbel met Red Bull Salzburg, zijn grootste prestatie als hoofdtrainer, droeg de leerling Moniz die prestatie bijvoorbeeld op aan de leermeester Coerver.

Uit interviews met Moniz blijkt zonder uitzondering dat het hier gaat om een zeer bevlogen en tegelijkertijd ietwat eigenwijze coach. Spelers mogen, moeten, acties maken en proberen mensen uit te spelen. Als het drie keer niet lukt, dan maar de vierde keer. Bij 1860 München, de laatste club waar Moniz werkzaam was, maakte hij de pas 18-jarige Julian Weigl aanvoerder. Dit is tekenend voor het vertrouwen dat hij in spelers durft te stellen. Weigl werd echter met nog drie anderen geschorst omdat ze in beschonken toestand denigrerende uitspraken over de club hadden gedaan. Zonder pardon werd de aanvoerdersband ook weer afgenomen bij Weigl, wegens ‘een gebrek aan ambitie’. Wie niet mee wil of kan in het proces van de trainer Moniz, kan inpakken. Of zoals hij het eens mooi in het Rotterdams-Duits verwoordde: ‘wenn jemand nicht will ja, dan müss er weg hè. Klar’.

Spelers die met hem werken of gewerkt hebben omschrijven hem niet voor niets met woorden als ‘intens’ en ‘energiek’. Wie fragmenten van zijn trainingen bekijkt begrijpt waarom. Er worden tijdens de sessies zoals gezegd veel bewegingen met bal uitgevoerd, en vrijwel altijd gaat een geslaagde actie gepaard met een compliment van de trainer. Soms brullend. Als het even niet lukt geeft Moniz zelf het goede voorbeeld. Uit alles blijkt dat hier gaat om een zeer bevlogen voetbaldier. Iemand die ooit in de rubriek ‘VI Persoonlijk’ aangaf bijna nooit muziek te luisteren. ‘Voetbal is muziek’, was zijn antwoord.

Loopbaan
Wie hem zonder enige moeite de oefeningen ziet demonstreren kan het zich moeilijk voorstellen, maar ooit was Moniz een zeer onopvallende speler in de Nederlandse hoogste twee divisies. Als verdediger of middenvelder kwam hij in actie voor clubs als EVV Eindhoven, HFC Haarlem, RKC Waalwijk en Helmond Sport. Naar eigen zeggen was hij het type voetballer dat niet te weinig deed, maar juist te veel. Door meerdere keren per week individueel te trainen overbelast hij zijn lichaam en moet hij vervroegd stoppen als profvoetballer.

Hij besluit het trainersvak te verkennen. Als jeugdtrainer in de Verenigde Arabische Emiraten, Feyenoord, Grasshoppers en PSV probeert hij de jeugd weer te laten dribbelen en passeren. Hij geeft het project bij de Eindhovenaren op als hij de kans krijgt om medio 2005 in samenwerking met Martin Jol aan de slag te gaan bij Tottenham Hotspur. Hij maakt hier de stap van de jeugd naar het eerste elftal. Bij de club uit het noorden van Londen beleeft Moniz fantastische jaren door als assistent-trainer dagelijks te schaven aan de techniek van de Premier League-sterren in de selectie. Het feestje is echter afgelopen zodra Martin Jol eind oktober 2007 wordt ontslagen. Diens opvolger, de Spanjaard Juande Ramos, ziet niet zoveel in al het kappen en draaien. Moniz maakt het seizoen af bij de jeugd.

De samenwerking is Jol echter goed bevallen. Zodra de Hagenaar weer aan de slag kan als hoofdtrainer, ditmaal bij het Duitse HSV, neemt hij Moniz mee als rechterhand. De club uit Noord-Duitsland gaat voortvarend van start in de Bundesliga en doet zelfs een tijdje mee om de titel. Na een dipje aan het eind van het seizoen eindigt het op een degelijke vijfde plaats. In zowel de DFB-Pokal als in de laatste editie van de UEFA Cup stranden de Hamburgers pas in de halve finale. Een uitstekend seizoen dus, en dat wordt ook in Nederland opgemerkt. Ajax lijft Jol in en zal daar zelfs een afkoopsom aan HSV voor overmaken. Later zal blijken dat Jol ook bij Ajax heeft geprobeerd om Moniz binnen te hengelen, maar dat laatstgenoemde besloot om zijn contract in Duitsland te respecteren. De wegen van de twee trainers scheiden na vier goede seizoenen.

Bij HSV ligt ook een mooie uitdaging voor hem in het verschiet. Naar eigen zeggen wordt hij daar meerdere selectiespelers gebeld met het verzoek om niet te vertrekken. Hoewel dit zijn ego zal hebben gestreeld, geeft hij hier geen gehoor aan. In zijn laatste contractjaar krijgt hij de opdracht mee om binnen de jeugdopleiding een reorganisatie uit te voeren. Het loopt, zoals wel vaker in de voetballerij, iets anders. Na een sterke start glijdt het eerste elftal onder leiding van trainer Bruno Labbadia in de tweede seizoenshelft steeds verder naar beneden op de ranglijst. HSV, dat als club niet bekend staat om haar stabiele en weloverwogen beleid, besluit de trainer ondanks een zevende plaats en goede prestaties in Europa de laan uit te sturen. Moniz is nog altijd populair binnen de selectie en wordt op interimbasis voor de groep gezet.

Zijn eerste wedstrijd als hoofdtrainer zal door weinig andere debuterende coaches worden geëvenaard qua belang. Op donderdag 29 april 2010 speelt HSV in Londen de returnwedstrijd van de halve finale Europa League. De tegentander is Fulham, de wedstrijd in Hamburg is in 0-0 geëindigd. Een droomdebuut zal het niet worden; de wedstrijd gaat ondanks een vroege voorsprong met 2-1 verloren. Moniz zal uiteindelijk zeventien dagen voor de groep staan en zal net geen Europees voetbal meer afdwingen. Hoewel het zijn eerste klus is als zelfstandige trainer sinds de A1 van PSV, geeft hij aan niet meer terug te willen keren naar de jeugd. Hij hoopt vurig op een aanbieding om ook het volgende seizoen als hoofdtrainer bij HSV aan de slag te gaan. Als dit er niet in blijkt te zitten zwicht hij voor het aanbod om als hoofd jeugdopleidingen aan de slag te gaan bij Red Bull Salzburg.

Hier voltrekt zich een vrijwel identiek scenario. Vol enthousiasme begint Moniz om de jeugdspelers ‘selbstbewusstsein’ en ‘ballkontrolle’ aan te leren. In april wordt echter de hoofdtrainer (Huub Stevens) ontslagen en belandt Moniz voor de spelersgroep. Hoewel het hem in de resterende wedstrijden niet lukt om alsnog de titel te pakken en de ploeg als tweede eindigt, mag hij hier wél aanblijven als hoofdtrainer. De opdracht is simpel, maar niet gemakkelijk: het team moet verjongd worden en er moeten prijzen worden gepakt. Hij slaagt met vlag en wimpel: het seizoen 2011-2012 is het meest succesvolle uit zijn loopbaan. Red Bull Salzburg wordt kampioen en wint de finale van de nationale beker met 3-0 van SV Ried. Toch loopt het tijdens het seizoen al niet lekker tussen het bestuur en Moniz. Hij krijgt te maken met tegenwerking die hij later ‘bij de beesten af’ noemt. Met name hoofd medische zaken Bernd Pansold probeert voortdurend invloed uit te oefenen op zijn trainingsessies en werkwijze. Moniz is dit zat na een jaar en stopt op het hoogtepunt.

Wat volgt is een serie keuzes die niet goed uitpakken. Bij zowel het Hongaarse Ferencvaros (zes maanden) als het Poolse Lechia Gdansk (drie maanden) houdt hij het niet lang vol in de functie van hoofdtrainer. Hoe hij bij de Polen vertrekt is niet chique: hij geeft bij de club aan te vertrekken om ‘persoonlijke redenen’. Deze persoonlijke redenen zijn echter dat er een contract bij Zweite Bundesliga-club TSV München op hem ligt te wachten. Wederom als hoofdtrainer. Het is geen gelukkige samenwerking. Na 54 dagen wordt Moniz de wacht aangezegd. Technisch directeur Gerhard Posschner geeft als toelichting dat het ontslag een gevolg is van een combinatie van slechte resultaten en te weinig progressie in het elftal. Sindsdien zit Moniz zonder club.


Volgende stap

Tien jaar terug in de tijd. Het twintigjarige talent Robin van Persie is anno 2004, vier dagen na het rondkomen van zijn transfer van Feyenoord naar Arsenal, te gast in het programma Studio Voetbal. Ongeremd spreekt hij over de woensdagmiddagen die hij, zonder dat iemand bij Feyenoord er van weet, samen met Moniz doorbrengt op een veld ‘ergens tussen Rotterdam en Eindhoven’. Ze werken er soms wel drie uur lang aan zijn zwakke punten. Had van Persie het zonder deze trainingen ook geschopt tot topscorer aller tijden van het Nederlands Elftal? Misschien wel, misschien ook niet. Het punt is dat Moniz bijzondere didactische vaardigheden heeft als trainer. Het is niet voor niets dat van Persie, die in die periode wordt gepercipieerd als een lastige jongen, juist hém opbelt om extra te gaan trainen. Vrijwel elke speler die aan hem terugdenkt heeft daar goede herinneringen aan en ze weten dat de Coerver-oefenstof hen tot betere en completere spelers maakt.

Het is makkelijk om de 50-jarige Moniz op basis van zijn verkeerde keuzes gedurende de afgelopen drie seizoenen geen kans meer te geven in de voetballerij. Wellicht was het ook slimmer geweest om na het vertrek bij Salzburg niet in te gaan op interesse van clubs uit minder aansprekende competities. Denk zijn laatste drie klussen echter weg en er blijft een indrukwekkend CV over. Bijna twee decennia ervaring in de rol van techniektrainer, jeugdtrainer, assistent in zowel de Nederlandse top als in de subtop van grote competities als de Premier League en de Bundesliga. Iemand met die bagage zou geen verrijking zijn voor welke Eredivisieclub dan ook? Elke technisch directeur in Nederland zou het management van Moniz even moeten opbellen in deze periode. Wat automatisch de volgende twee vragen oproept: staat Moniz open voor een terugkeer naar Nederland? En in welke hoedanigheid zou dat dan zijn?

Als hoofdtrainer presteerde Moniz vaker niet dan wel. Toch lijkt hij vastbesloten om die functie te bekleden in de resterende tijd van zijn loopbaan. Was het echter niet Moniz’ grootste voorbeeld Wiel Coerver die eens liet optekenen: ‘de beste trainers zouden met de jeugd moeten werken’? Je zou bijna naar hem willen schreeuwen: ga bij een club in Nederland aan de slag, ga weer lekker scharen maken en sleepbewegingen oefenen. Het is te hopen dat we hem in die positie terug zien keren in de voetballerij. Nog een mislukt hoofdtrainerschap in een competitie waar niemand naar kijkt zou zonde zijn van al zijn passie, vaardigheden en knowhow.

Want één ding staat vast: de volgende keuze zal goed uit moeten pakken. Zowel qua functie als qua club. Vier clubs op rij waar je je contract niet uitdient is in de voetballerij geen aanbeveling, Moniz moet nu echt gaan zorgen dat daar geen vijfde bij komt. Het is daarom des te interessanter om te zien wat de volgende stap zal zijn in deze opmerkelijke carrière.

Over 
Erik Elias (23) is oprichter van cesc.nl. In het dagelijks leven studeert hij aan de Haagse Hogeschool en geeft hij voetbaltraining. Volg Erik op Twitter @erikeIias

0 Comments

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *