Cesc

De man die Jürgen Klopp moet doen vergeten

Het is in de mode om als voetbaltrainer beeldspraak te gebruiken die betrekking heeft op je eigen hoofd. Frank de Boer maakte eind februari bekend langer bij Ajax te blijven en zei: ‘deze rotkop staat volgend jaar ook weer voor de groep’. In Dortmund verklaarde Jürgen Klopp afgelopen week: ‘ein großer Kopf musste weg und dass war meiner’. Op deze manier maakte hij duidelijk na zeven seizoenen te stoppen als trainer van Dortmund. Afgelopen zondag maakte BVB bekend dat Thomas Tuchel zijn opvolger is. Mooie allitererende naam. Maar wat moet Dortmund met een trainer van nog maar 41 jaar oud, met slechts vier seizoenen Bundesliga achter zijn naam?

Het antwoord op die vraag begint in Stuttgart, waar Tuchel zijn loopbaan als speler start bij de Stuttgarter Kickers, wat dan uitkomt op het tweede niveau van Duitsland. Mede vanwege knieblessures komt hij in twee seizoenen niet verder dan acht duels. Eén niveau lager bij SSV Ulm verovert hij wel een basisplaats, maar blijft het blessureleed hem achtervolgen. Als zijn knieën het in 1998 definitief begeven, stopt Tuchel op zijn 24e noodgedwongen met professioneel voetballen. Het is niet zo dat daarmee een groot verlies wordt geleden door de Duitse voetbalwereld. Alles bij elkaar speelt de verdediger slechts 76 wedstrijden op profniveau, waarvan 68 in de Regionalliga Süd, het derde niveau.

Al tijdens zijn tijd als prof heeft Tuchel geprobeerd een studie af te ronden. Zowel een studie fysiotherapie als later een studie sportwetenschappen blijken niet te combineren met het voetbal. Nu hij op zijn 24e is afgekeurd lijkt het toch wel handig om een diploma achter de hand te hebben. Hij blijft dicht bij huis en besluit bedrijfskunde te gaan studeren in Stuttgart. De latere Bundesligatrainer klust bij als barman om zijn studie te kunnen betalen en leert zo ook het leven zonder voetbal kennen. Later zegt hij hierover: ‘De tijd als barman was heel belangrijk en vormend. Ik heb gemerkt dat je ook erkenning en waardering kunt krijgen bij mensen zonder een goede voetballer te zijn. Er zijn in die tijd veel vriendschappen ontstaan’.

Maar hij is geen econoom en ambieert geen carrière als zakenman. Al tijdens zijn studie loopt hij rond bij VfB Stuttgart, op aandringen van zijn oude trainer Ralf Rangnick. Die herinnert zich uit zijn SSV Ulm-tijd die verdediger nog wel die altijd vragen had over tactiek en stelt hem voor om eens te proeven aan het trainerschap. Als hij zijn diploma heeft behaald en zijn handen dus vrij heeft, krijgt Tuchel de onder-14 onder zijn hoede. Na een korte tijd van vertwijfeling is hij verkocht: voetbaltrainer zijn is zijn grote passie. Vanaf het seizoen 2004/2005 neemt hij bij Stuttgart de onder-19 over, waarmee hij meteen kampioen wordt. Het seizoen hierop betekent zijn eerste overstap als trainer. Bij FC Augsburg gaat hij de onder-19 trainen. Ook volgt hij de hoogste trainersopleiding bij de DFB en studeert af met een 1.4 (waarbij een 1 als het hoogste geldt en een 5 als het laagste; Tuchels score is één van de beste van dat jaar). Zijn volgende klus is de onder-19 van Mainz. Ook hier wordt hij in zijn eerste seizoen meteen kampioen. Het is dan de zomer van 2009 en de trainer neemt een paar weken vakantie, om zich begin augustus weer op de club te melden voor een nieuw seizoen met de onder-19.

Het loopt iets anders. De hoofdtrainer van Mainz, Jørn Andersen, is het vorige jaar met de club gepromoveerd. Hij wordt echter nog tijdens de voorbereiding ontslagen ‘omdat hij zich in een andere richting aan het ontwikkelen is dan de club’. Technisch directeur Christian Heidel durft het aan om de onervaren Tuchel als opvolger te benoemen. Per SMS deelt hij het grote nieuws mee. ‘Dein großer Tag ist gekommen’. Het is dan vijf dagen voor de eerste Bundesligawedstrijd van het seizoen.

Screen Shot 2015-08-19 at 2.32.09 PMWat Mainz in het eerste seizoen onder zijn leiding laat zien is voor een promovendus verbluffend goed. Tuchel blijkt een kei in het analyseren van de tegenstander en probeert elke week zijn team aan te passen. Zwaktes van de opponent buit hij moeiteloos uit. 4-4-2 plat, 4-2-3-1, 4-3-1-2, 5-4-1, een 4-4-2 ruit. Het lijkt moeiteloos, zoals hij zijn ploeg wekelijks van systeem laat wisselen zonder dat dat ten koste gaat van het resultaat. Het levert een mooie negende plaats op. In de zomer wordt doorgeselecteerd en het seizoen 2010/2011 is het beste uit de geschiedenis van Mainz. De ploeg begint sensationeel met zeven overwinningen op rij en eindigt vijfde in de Bundesliga, met uitblinkers als Holtby en Schürrle. Maar de grootste ster van de ploeg zit dat jaar op de bank. Met zijn eerste twee debuutseizoenen heeft hij zijn naam gevestigd in voetbal-Duitsland.

Zijn talent voor het prepareren van de ploeg in combinatie met analytisch vermogen, een menselijke benadering en een goed oog voor talent maakt hem volgens velen meest talentvolle jonge Duitse trainer in jaren. Hij is in ieder geval de meest besproken en al in die eerste twee jaar wordt zijn naam vaak in verband gebracht met andere clubs. Het is vrijwel het enige onderwerp waar hij publiekelijk geërgerd uitspraken over doet. Tuchel is de komende seizoenen nog trainer van Mainz en een ieder die over een andere club begint tegen hem op een persconferentie kan een reprimande verwachten. Hij houdt woord en blijft nog drie seizoenen in Mainz. Na twee dertiende plaatsen op rij, finisht de club in 2013/2014 op een mooie zevende plek. Christian Heidel heeft de blik op de toekomst gericht. Met uitspraken als ‘Mainz moet de plek worden waar je als jong talent heen wilt’ droomt hij stiekem al van bestorming van de Duitse top.

Zijn trainer droomt niet met hem mee. Tuchel is er wel klaar mee na vijf seizoenen. Hij heeft de club zover gebracht als hij mogelijk acht en denkt niet dat hij met Mainz nog hogerop kan. Al enkele maanden eerder heeft hij het bestuur op de hoogte gebracht van deze beslissing en hoewel Heidel weigert zijn contract simpelweg te ontbinden, coacht Tuchel op 10 mei zijn laatste wedstrijd voor Mainz. Het is tijd voor rust, en de dan veertig jaar oude trainer neemt een jaartje vrijaf.

Tuchel is hot tijdens zijn sabbatical. Als er in het seizoen 2014/2015 een plek als trainer beschikbaar komt in de Bundesliga wordt zijn naam zonder uitzondering genoemd. Ook oude leermeester Ralf Rangnick probeert hem te strikken voor zijn nieuwe werkgever Red Bull Leipzig. Tuchel gaat nergens op in, hetgeen de mediahype alleen maar aanzwengelt. Als op 15 april 2015 Jürgen Klopp bekend maakt dat hij na het lopende seizoen stopt als trainer van Borussia Dortmund meldt Bild meteen dat hij opgevolgd zal worden door Tuchel. Dit wordt de zondag erop door de club bevestigd. Hij tekent een contract voor drie seizoenen. De club beleeft een waar rampseizoen met een vroege uitschakeling in de Champions League, veel blessures en een achtste plaats op de ranglijst. Volgens Bild heeft Klopp intern de naam van Tuchel laten vallen als ideale opvolger.

Ze lijken op elkaar, Tuchel en Klopp. Voormalige verdedigers, op jonge leeftijd begonnen als hoofdtrainer bij Mainz om vervolgens de overstap te maken naar Dortmund. Lange gestaltes, modieus bebaard, met veel armgebaren coachend tijdens wedstrijden. Mannen die beiden een studie afrondden, een zeldzaamheid in het voetbal. Allebei makkelijk met de media ook, al is Klopp meer dan Tuchel een man van het volk.

Maar de verschillen zijn toch echt groter, de twee trainers denken wezenlijk anders over tactiek. Klopp gaat uit van een vast systeem (4-2-3-1) en wijkt daar zelden tot nooit van af. Tuchel wisselt vaker van formatie en heeft tot nu toe laten zien vooral een pragmatist te zijn die zich uitermate goed kan aanpassen aan een tegenstander. In tegenstelling tot Klopp, en bijvoorbeeld ook Leverkusen-coach Roger Schmidt, is voor Tuchel hoog op het veld druk zetten geen doel maar een middel. Als het zo uitkomt laat hij zijn ploeg hoog op het veld druk zetten, maar dit is niet per se een vereiste. Met de aanstelling van Tuchel wordt afstand gedaan van het voetbal waar Dortmund zijn wederopstanding mee beleefde. Op Vollgasfußbal hoeven de Borussia Dortmund-fans niet meer wekelijks te rekenen. Is het aanstellen van één van de beste jonge coaches van het land eigenlijk nog wel waardevol als dat betekent dat de speelwijze die zeven seizoenen lang zorgvuldig is opgebouwd verleden tijd is? En elke week van formatie en speelwijze wisselen, is dat anno 2015 nog wel acceptabel bij een topclub als Dortmund?

En er zijn meer vragen te stellen bij de aanstelling van Tuchel. Kan hij het wekelijks succesvol wisselen van systeem en speelwijze ook bereiken met minder doordeweekse trainingsdagen? In Mainz werd slechts één keer Europees voetbal gespeeld onder zijn leiding, een avontuur dat strandde in de derde voorronde van de Europa League. Ook in de beker kwam Mainz nooit ver, waardoor er vrijwel altijd een volledige trainingsweek was om de nieuwe tactische variant te trainen. Zal het Tuchel lukken om op een woensdagnacht uit Europa terug te keren en zijn ploeg vervolgens op zaterdag perfect geprepareerd aan de aftrap van een competitiewedstrijd te hebben staan?

En hoe zit het met zijn autoriteit? Een vraag die altijd boven komt drijven als een trainer van de middenmoot naar een topclub gaat, maar wel één die gesteld dient te worden. Daar waar Klopp in 2008 een groep gretige en jonge honden in handen kreeg, zal Tuchel een selectie vol vedettes moeten managen. Zonder uitzondering grootverdieners. Sommigen wereldkampioen zelfs. En dan staat daar straks Thomas Tuchel uit te leggen hoe er gevoetbald moet worden, een man wiens grootste prestatie de vijfde plaats in de Bundesliga is.

Misschien is de selectie ook wel toe aan een frisse wind. Dat die gaat waaien staat vast. Want hoewel Klopp en Tuchel qua uiterlijk en loopbaan veel overeenkomsten vertonen, zijn de verschillen op voetbalgebied duidelijk. Eigenlijk lijkt de nieuwe Dortmund-trainer qua voetbaldenken meer op Pep Guardiola dan op Jürgen Klopp. De clashes tussen Bayern München en Borussia Dortmund zijn het komende seizoen dan ook wedstrijden die je niet mag missen als liefhebber. Nog interessanter is de vraag of het ook lukt om bij een topclub elke week de tegenstander te verrassen op het veld. Een trainer opvolger die een club van een bijna-faillissement naar de Champions League-finale bracht, is voor niemand een simpele taak. Het is te prijzen dat Tuchel deze uitdaging aangaat. De Duitse voetbalwereld lag al aan zijn voeten; als hij van Dortmund weer een voetbalmachine maakt komt daar de rest van Europa bij.

Over 
Erik Elias (23) is oprichter van cesc.nl. In het dagelijks leven studeert hij aan de Haagse Hogeschool en geeft hij voetbaltraining. Heb je een vraag of opmerking over een artikel, of gewoon zin om over het spelletje te praten? Mijn inbox op Twitter staat open voor iedereen. Je kan ook een mailtje sturen naar info@cesc.nl

0 Comments

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *