Cesc

Tactische analyse: SC Heerenveen – FC Utrecht (4-3)

De meeste Eredivisieteams spelen 4-3-3 met bal en 4-4-2 zonder bal. FC Utrecht doet dit precies andersom en daarom zijn de meeste wedstrijden van die ploeg in tactisch opzicht net iets leuker dan andere wedstrijden in Nederland. Zeker als er dan ook nog Europees voetbal op het spel staat geeft dat alle reden om eens over tactiek in de Eredivisie te schrijven (wat in mijn ogen veel te weinig gebeurt).

Alle artikelen over tactiek op deze site bevatten video’s die fijner kijken op een pc of laptop dan op een mobiel of tablet.

Formaties
SC Heerenveen-trainer Jurgen Streppel kiest al jaren voor 4-3-3 met een 10 en week daar tegen FC Utrecht niet van af. In zijn basiself waren zes spelers 1.88m of langer, vooral de tandem Veerman (2.01m) – Van Amersfoort (1.93m) viel daarbij op. Achterin speelt Kik Pierie, van origine een centrale verdediger, de laatste weken linksback terwijl Dave Bulthuis, van origine linksback, als centrale verdediger speelt. Streppel heeft verder het hele seizoen een keuze moeten maken tussen Veerman of Reza Ghoochannejhad in de spits. Door de blessure van Martin Ødegaard (die normaal hangend op rechts speelt) kon hij ze allebei opstellen; Veerman in de spits en Reza op rechts. Aanvoerder Stijn Schaars is net als Ødegaard langdurig geblesseerd. schermafbeelding-2018-05-12-om-17-17-10

De onder Erik ten Hag ingeslepen 4-4-2 ruit, die FC Utrecht al sinds 2015/16 hanteert, werd ook nu weer van stal gehaald. Ten Hags opvolger Jean-Paul de Jong heeft aan de speelwijze weinig tot niets veranderd. Ook bij Utrecht een afwezige aanvoerder; Willem Janssen zat een schorsing uit. Hierdoor kwam er centraal achterin een plekje vrij voor Dario Dumic. Normaal gesproken speelt Sander van der Streek op 10 voor de Domstedelingen, hij kwam echter niet in actie vanwege een blessure. Yassin Ayoub nam zijn plek over, met achter hem Emanuelson, Klich en Strieder. Het spitsenkoppel bestaat uit Zakaria Labyad (die dit seizoen prima cijfers kan overleggen, maar dat wel voornamelijk als spits en niet als middenvelder) en Gyrano Kerk.

Het kaartje hiernaast laat de formaties in balbezit van beide ploegen zien.

Eerste helft
Beide ploegen hadden een duidelijk plan om de opbouw van de tegenstander te verstoren. FC Utrecht doet dat al een paar seizoenen op dezelfde manier; de 4-4-2 met bal verandert in een 4-3-3 zodra de tegenstander in balbezit is. Dit systeem is door Ten Hag specifiek bedacht om de 4-3-3 van de meeste tegenstanders in de Eredivisie af te stoppen. Het werkt als volgt: de nummer 10 (in deze wedstrijd Ayoub) schuift naar voren om naast de twee spitsen een compacte lijn van drie te vormen. Hoewel er op sommige momenten best ruimte ligt voor een verticale pass tussendoor, zijn er veel centrale verdedigers in de Eredivisie die deze pass niet in huis hebben. Het gevolg daarvan is dat de bal vaak naar de back gaat, waarna de hele ploeg van Utrecht kantelt en druk op de bal geeft. Veel ploegen opteren daarom tegen Utrecht voor de lange bal.

Dat is de theorie, die er van uit gaat dat de afstemming tussen de middenvelders en de aanvallers van Utrecht perfect verloopt. Dit is nooit 90 minuten het geval. Zodra de afstand tussen aanvallers onderling of tussen het middenveld en de aanval te groot wordt en de tegenstander voorbij de eerste lijn kan spelen, moet Utrecht al gauw terug op eigen helft. Ook is het systeem er volledig opgericht om de as van het veld dicht te houden, iets waar een coach als Jurgen Streppel op inspeelt door zijn keeper diagonale ballen te laten spelen richting een hoog staande back of uitwijkende middenvelder.

HeerenveenUtrecht1

No Description


Heerenveen liet zich ook niet onbetuigd door relatief hoog druk te zetten, met een paar varianten waarbij de opbouw van Utrecht verstoord werd, zoals linksbuiten Zeneli die druk gaf op het centrale verdedigingsduo, en Reza die dit aan de andere kant deed bij Mark van der Maarel. In de rug van Henk Veerman zette Pelle van Amersfoort incidenteel ook druk vooruit.

Wanneer het niet lukte om hoog druk te zetten zette Heerenveen zich met de spitsen rond de middenlijn neer in een 442 / 4222 die (met wat fantasie) aan de formatie van RB Leipzig deed denken, zij het een stuk minder compact.
schermafbeelding-2018-05-12-om-18-43-10

Zowel FC Utrecht als Heerenveen waren dus vooral bezig met het onmogelijk maken van het voetballen van de tegenstander en dat ging ze best prima af. Beide ploegen kozen hierdoor wel voor de lange bal als er ook maar een beetje druk werd gezet, en bijvoorbeeld ook als het eigenlijk niet hoefde, zoals in deze situatie, waar FC Utrecht met vier veldspelers en de keeper kiest om niet op te bouwen tegen twee spelers van Heerenveen.

Een andere opvallende tactische ontwikkeling was dat zodra Emanuelson of Van der Maarel op de helft van Heerenveen in balbezit kwam, Denzel Dumfries doordekte. In combinatie met een wegtrekkende spits die gevolgd werd door een centrale verdediger zorgde dit er af en toe voor dat het hele centrum open lag. Dit leverde een paar keer echt gevaar op en was (spoiler alert) ook precies hoe de eerste goal van Utrecht in de tweede helft viel.

HeerenveenUtrecht2

No Description

De eerste 45 minuten werden derhalve gekenmerkt door lange ballen en duels om de tweede bal die daarop volgde, in combinatie met voor de Eredivisie ongebruikelijke manieren van drukzetten. Na zeven minuten schatte Dario Dumic één van de vele lange ballen (dit keer van Denzel Dumfries) niet helemaal goed in en moest corrigeren met een overtreding. De vrije trap werd binnengeschoten door Yuki Kobayashi. Het was het eerste schot van de wedstrijd: 1-0 Heerenveen. Na 23 minuten leverde een fout van keeper David Jensen (die Dumic wilde aanspelen zonder dat die dat door had) zelfs de 2-0 op. Met deze stand gingen de ploegen ook rusten. Vooral Heerenveen mocht daarover niet klagen. Ook Utrecht had namelijk prima kansen gehad; de in de video hierboven getoonde kans van Klich die voortkwam uit het doordekken van Dumfries. Ook was Gyrano Kerk een keer voor de keeper gezet uit een ingooi. Beide kansen bleven onbenut en daarom zochten de ploegen de thee op met een 2-0 stand.

Tweede helft deel (45-65)
De twintig minuten na rust waren met afstand de gekste van de play-offs tot nu toe (en dat wil wat zeggen..). Nadat Heerenveen kort na rust via een vrije trap de 3-0 maakte (Daniel Høegh helemaal vrij bij de tweede paal), kon Utrecht na wéér een moment waarbij het complete centrum uit elkaar werd getrokken gevaarlijk worden, en nu wel een goal maken.

GUMOV

No Description

Nog geen twee minuten na de aansluitingstreffer pakte Yassin Ayoub een oerdomme rode kaart (twee keer geel voor aanmerkingen op de leiding binnen 10 seconden). In tegenstelling tot wat je zou mogen verwachten van Daarna was Heerenveen even de kluts kwijt en zagen we net als El Classico van vorige week dat het tiental boven zich uit steeg en beter voetbal op de mat legde dan het elftal. Gek genoeg was Utrecht dus de bovenliggende partij en liet Heerenveen opvallende zwaktes in het positiespel zien.

Erik Elias on Twitter

Heerenveen kan ondanks een overtal van twee (11v9) geen vrije man vinden en lijdt balverlies. Vrije trap in situatie daarna is de 3-2 voor Utrecht. https://t.co/0dZlz6NL4h

De 3-3 viel hier nog geen anderhalve minuut na; een van richting veranderd afstandsschot van Urby Emanuelson dat via-via in het goal verdween. Opsomming van de eerste 20 minuten na rust:

48e minuut: Heerenveen scoort 3-0
50e minuut: Utrecht scoort 3-1
51e minuut: Ayoub pakt rood voor commentaar op de leiding (twee keer geel)
63e minuut: Utrecht maakt 3-2
65e minuut: Utrecht maakt 3-3

Tweede helft (65-eind)
Na de 3-3 concentreerde Utrecht zich vooral op tegenhouden vanuit een 4-4-1 formatie, met Gyrano Kerk als rechtermiddenvelder en Labyad als spits. Heerenveen probeerde nauwelijks om in het blok van acht van Utrecht te komen, maar concentreerde zich op vroege voorzetten en lange ballen richting Henk Veerman. Met name in de laatste tien minuten werd duidelijk dat de ploeg van Jurgen Streppel heel graag met een winstpartij richting de Galgenwaard wilde afreizen. Uit één van die voorzetten scoorde Dumfries de 4-3, die daarmee deels zijn fout waarmee hij de 3-1 inleidde kon herstellen.

Return
SC Heerenveen wint dus, maar mag zich tegelijkertijd voor de kop slaan. In de 51e minuut, bij een 3-1 voorsprong, kwam het met een man meer te staan. Dat je dan met 4-3 wint is, hoewel deels toe te schrijven aan pech door een van richting veranderd schot, geen goed resultaat.

Voor de return, die over een klein half uurtje begint, zijn er de volgende vragen op te werpen:
– Kiest Streppel weer voor de variant met een doordekkende Dumfries aan de rechterkant?
– Krijgen we weer een festijn van lange ballen, of ziet één van de twee coaches een mogelijkheid om over de grond een oplossing te vinden voor het drukzetten van de tegenstander?
– Wat is de oplossing van Jean-Paul de Jong voor de diagonale hoge bal van Heerenveen?
– Gaat Heerenveen überhaupt op balbezit spelen, of graven ze zich in op eigen helft? En zo ja, in welke formatie gebeurt dat?
– Als Van der Streek niet kan spelen, wie loopt er dan op 10 bij Utrecht? En als dat Labyad is, heeft Dessers dan hetzelfde vermogen om gaten te trekken voor zijn medespelers?

Over 
Erik Elias (24) is oprichter van cesc.nl. In het dagelijks leven studeert hij aan de Haagse Hogeschool en geeft hij voetbaltraining. Ook maakt hij met twee vrienden een voetbalpodcast. Heb je een vraag of opmerking over een artikel, of gewoon zin om over het spelletje te praten? Stuur een berichtje op Twitter! Je kan ook een mailtje sturen naar info@cesc.nl